THẦY

Thầy đi khuất nẻo hư không

Dấu chân in giữa mênh mông đất trời

Trường Sơn nắng có đầy vơi

Thái Bình sóng vỗ trùng khơi cõi lòng.

- Thanh Hòa

HẠ VÀNG

Tháng Bảy hạ vàng gió lùa nắng đổ

Bóng ai in trên mấy dặm nẻo về

Con đường quen thuộc bỗng dài lê thê 

Cho bàn tay nắm hư không trống trải. 

Tháng Bảy năm này nắng có đầy vơi?

Mà sao lòng bâng khuâng nhớ mùa cũ

Hạ vẫn vàng, nắng vẫn hoài ấp ủ

Sao bóng chiều trong gió hiện gầy hao. 

Ôi tháng Bảy! Đợi chờ đến tháng mấy?

Nắng nghiêng nghiêng cho gió thổi qua rào

Chút tự tình theo gió cuốn lên cao

Cùng trăng sao hoà vào trong vũ trụ!

22/8/2024

NGHI THỨC CÚNG THÍ THỰC CỦA DU-GIÀ PHÁI (TRAI ĐÀN CHẨN TẾ)

Một trong những đặc điểm nổi bật của Phật Giáo Đại Thừa là nhấn mạnh việc thực hành tâm từ bi và hành động vì lợi ích không chỉ cho bản thân hay một vài cá nhân mà cho tất cả chúng sinh. Trên tinh thần đó, các cao tăng Đại Thừa đã xây dựng nên một nghi thức tiến thí thực phẩm cho các cô hồn ngạ quỷ, gọi nôm na là cúng thí thực. 

Đây là nghi thức cúng dường hay bố thí thực phẩm cho những chúng sinh ở cõi Ngạ Quỷ đang chịu đói khát hay các âm linh không nơi thờ tự. Tuy vậy, ý nghĩa chính của pháp hành này không dừng lại ở việc ban bố thực phẩm mà nhằm truyền đạt Phật Pháp cho các chúng sinh đang bị nghiệp lực trói buộc, giúp họ giải thoát khỏi khổ đau. Nhờ nghe pháp và trưởng dưỡng tâm từ bi hỷ xả, các chúng sinh đang đau khổ sẽ xả bỏ được đời sống đau khổ hiện tại và tái sinh vào cảnh giới tốt lành hơn.

Nghe chuông cửa Thiền

 

Nghe chuông cửa Thiền

 

Thái Hư Đại Sư

Thanh Hòa dịch

 

Cửa thiền mấy dặm tùng xanh

Chùa xa lãng đãng vô ngần khói sương

Chỉ có tiếng chuông tỏ tường

Xa xa vọng lại dẫn đường khách đi.

 

松徑聞鐘

 

禪關五里植青松，

遠寺朦朧薄霧封；

獨有耳根無隔閡，

又聞送到一聲鐘。

HAI TRÍ VÀ TƯƠNG QUAN VỚI BA THÂN CỦA PHẬT

 

Trí tuệ của một đức Phật được gọi là Nhất Thiết Trí (sarva-jñatā). Trí này không những có tính nhận thức một cách vô phân biệt mà còn có tính hành động mang tính phân biệt. Bởi vì, một vị giác ngộ không chỉ thấy biết riêng thế giới chân như tịch tĩnh mà còn nhận thức thế giới phàm tình để từ đó phát khởi vô số hoạt động lợi tha. Tuy nhiên, an trú tịch tĩnh và hoạt động lợi tha là hai phạm trù đối lập nhau. Để giải quyết song đề này, các nhà Duy Thức đề ra quan điểm một bậc giác ngộ có hai loại trí tuệ là trí vô phân biệt (nirvikalpa-jñāna) và trí hậu đắc (pṛṣṭha-labdha-jñāna). Hay nói khác đi, Nhất Thiết Trí của các đức Như Lai có hai khía cạnh là căn bản vô phân biệt và hậu đắc phân biệt. Thành tựu hai trí này là thành tựu Phật quả cứu cánh. Cho nên, Bồ-tát Vô Tính nói trong Nhiếp Luận Thích rằng: “Các vị bồ-tát do trước tiên tu tập lần lượt trí vô phân biệt và trí hậu đắc mà nhanh chóng chứng được Phật quả viên mãn hết thảy công đức.”[1]

Nhớ Mẹ (Ức mẫu/ 憶母)

Sông sâu đò vắng khó về

nên chưa biết mẹ bây giờ khỏe không?

nhớ mẹ đêm khóc giọt lòng

chỉ e mẹ nhớ con giòng lệ mưa.

—-Thanh Hòa dịch thơ của Nghê Thụy Tuyền, Vu Lan 2022

河广难航莫我过

未知安否近如何

暗中时滴思亲泪

只恐思儿泪更多。

—-倪瑞璿

Hà quảng nan hàng mạc ngã qua, 

Vị tri an phủ cận như hà.
Ám trung thời đích tư thân lệ, 

Chỉ khủng tư nhi lệ cánh đa!

—Nghê Thụy Tuyền

NHÂN QUẢ ĐỒNG THỜI

Trong đời sống hàng ngày, chúng ta thường nhận thức không-thời gian như những sự vật hiện tượng có thật (thực thể). Dựa trên nhận thức đó, Nhất Thiết Hữu Bộ—một trường phái Phật Giáo thời kỳ đầu—chủ trương thời gian thực sự tồn tại qua ba thời quá khứ, hiện tại và vị lai (tam thế thật hữu). Cũng như thế, trong Vật lý học cổ điển, không-thời gian cũng được xem là những định tính của thực tại.

Tuy nhiên, khi đi sâu vào chiêm nghiệm thực tại bằng trí tuệ vô phân biệt, Phật Giáo Đại Thừa thấy rằng vạn vật liên quan mật thiết với nhau. Thế giới không còn là những cá thể riêng lẻ rời rạc mà là một thể dung nhiếp thống nhất. Không-thời gian do đó chỉ là những khái niệm mang tính quy ước không có thực thể. Để diễn bày cảnh giới này, Phật Giáo Đại Thừa nhiều khi phải phá vỡ những khái niệm khuôn mẫu mà dùng đến những hình thức phủ định. Không-thời gian vì thế trở thành phi không-thời gian. Bồ tát Long Thọ từng nói:

“Nhân sự hữu mà có thời gian, vậy lìa sự hữu thì làm sao có thời gian?

Không có sự hữu nào tồn tại, vậy từ đâu mà có thời gian?”[1]